هنگام ارزیابی نقش هوش مصنوعی در روزنامه‌نگاری، مهم است که هوش مصنوعی و روزنامه‌نگاران را نه به‌عنوان رقیب، بلکه به‌عنوان شریک در نظر بگیریم

گسترش هوش مصنوعی در جهان از جمله روزنامه نگاری و روابط عمومی موجب شده است نویسندگان و مترجمان ایرانی هر بار کتاب های تازه تر، جذاب تر و کاربردی تری در این زمینه برای علاقه مندان روانه بازار کتاب کنند.
یکی از مترجمان در این عرصه که سال‌ها سابقه فعالیت روزنامه نگاری و تدریس در دانشگاه‌های مختلف را داشته، دکتر «مسعود میرزایی» است که تاکنون چندین کتاب در حوزه رسانه و سیاست تالیف و ترجمه کرده است.
***
«روزنامه‌نگاری و هوش مصنوعی؛ تحول در صنعت خبر» نوشته «تونی سیلویا» استاد دانشگاه و روزنامه‌نگار  آمریکایی، یکی از جدیدترین آثاری است که اخیراً در حوزه نوظهور و میان ‌رشته‌ای رسانه و هوش مصنوعی به زبان فارسی منتشر شده است. 
این کتاب توسط بهجت عباسی و مسعود میرزایی به فارسی ترجمه شده و توسط انتشارات جوینده در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.
تونی سیلویا استاد روزنامه‌نگاری و ارتباطات دیجیتال در دانشگاه فلوریدای جنوبی در نسخه انگلیسی این کتاب که سال ۲۰۲۵ منتشر شد، نشان می‌دهد هوش مصنوعی چگونه فرآیند گردآوری، تولید و انتشار خبر را دگرگون کرده و چه فرصت‌ها و چالش‌هایی را پیش روی روزنامه‌نگاری قرار داده است. نویسنده با ترکیب پژوهش‌های دانشگاهی و گفت‌وگو با روزنامه‌نگاران و استادان رسانه، به بررسی پیامدهای اجتماعی، فرهنگی، حقوقی و اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در صنعت خبر می‌پردازد.
سایت معروف آمازون در معرفی کتاب روزنامه‌نگاری و هوش مصنوعی نوشته است: «این کتاب به‌روشنی دلایل تجاری برای به‌کارگیری ابزارهای هوش مصنوعی را توضیح می‌دهد و در عین حال نگرانی‌های اخلاقی، به‌ویژه در حوزه روزنامه‌نگاری سیاسی را مطرح می‌کند؛ جایی که انتشار اطلاعات نادرست می‌تواند پیامدهای واقعی داشته باشد... اثر جدید تونی سیلویا با ساختاری منظم و زبانی قابل‌فهم، تصویری متوازن از چشم‌اندازهای نویدبخش و مخاطرات هوش مصنوعی در روزنامه‌نگاری ارائه می‌دهد.»
سیلویا در دیباچه کتاب تاکید می‌کند: «از نگاه شرکت‌های رسانه‌ای  و به لحاظ کارآمدی و صرفه اقتصادی، هوش مصنوعی و روزنامه‌نگاری یک زوج کامل هستند؛ در این همکاری اخبار سریع‌تر و با هزینه کمتری تولید می‌شوند. اما در این روند چه چیزی ممکن است از دست برود؟ آیا زیانِ این از دست رفتن‌ها، ارزش منفعت اقتصادی آن را دارد؟».
وی در ادامه سوالات مهمی را درباره تاثیرات این فناوری جدید، مطرح می‌کند: هوش مصنوعی برای روزنامه‌نگاران چه معنایی دارد؟ آیا هوش مصنوعی، صحت، تعهد و اعتماد در رسانه‌های خبری را تقویت می‌کند یا باعث تضعیف آن‌ها می‌شود؟ آیا هوش مصنوعی درکنار بسیاری دیگر از ابزارها، از جمله ابزارهای سنتی که روزنامه نگاران برای سیراب کردن عطش خود در روایتگریِ درست استفاده می‌کنند، مفید است؟ و یا به مشکلات رایج کنونی در جامعه یعنی انتشار اخباری که عمداً یا سهواً نادرست و 
گمراه کننده هستند، اضافه می‌کند؟».
کتاب روزنامه‌نگاری و هوش مصنوعی در ۹ فصل و ۴ پیوست کاربردی تنظیم شده و مباحث مهمی نظیر تاریخچه هوش مصنوعی، ورود هوش مصنوعی به اتاق‌های خبر، هوش مصنوعی و گزارشگری سیاسی، هوش مصنوعی و روزنامه‌نگاری تحقیقی، هوش مصنوعی و شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی، اخلاق و دروازه‌بانی را پوشش می‌دهد.
در بخش نتیجه‌گیری کتاب می‌خوانیم: هنگام ارزیابی نقش هوش مصنوعی در روزنامه‌نگاری، مهم است که هوش مصنوعی و روزنامه‌نگاران را نه به‌عنوان رقیب، بلکه به‌عنوان شریک در نظر بگیریم که یکدیگر را به سمت مراحل بعدی تکامل در حوزه‌ای که طی صدها سال تغییر کرده، سازگار شده و نوآوری کرده است، هدایت می‌کنند.
«همان‌طور که روزنامه‌نگاران بد وجود دارند، ربات‌های بد نیز وجود دارند- و حتی بدتر از آن، کسانی هستند که از آن‌ها برای اهداف بد استفاده می‌کنند. این مساله همیشه و در مورد هر نوع فناوری جدید صادق بوده است». 
روزنامه‌نگاری و هوش مصنوعی زمستان ۱۴۰۴ در ۲۸۰ صفحه و به قیمت ۴۵۰هزار تومان روانه بازار کتاب ایران شد.
روابط عمومی و هوش مصنوعی
میرزایی تابستان گذشته نیز کتاب «روابط عمومی و هوش مصنوعی» نوشته «دیوید فیلیپس» استاد دانشگاه و عضو ارشد موسسه خبره روابط عمومی در لندن را با همکاری سوگل رزاقی کارشناس ارشد روابط عمومی ترجمه و منتشر کرده بود.
نسخه انگلیسی این کتاب که در سال ۲۰۲۵ و توسط انتشارات تیلور اَند فرانسیس منتشر شد، به‌دلیل رویکرد کاربردی به موضوع هوشمندسازی روابط عمومی و استفاده مناسب از بسترهای هوش مصنوعی در این حوزه، مورد استقبال منتقدان و کارگزاران روابط عمومی قرار گرفته است.
این کتاب با نگاهی عمیق و کاربردی به چگونگی تلفیق هوش مصنوعی با فعالیت‌های روابط عمومی، افق‌های جدیدی را پیش روی فعالان این عرصه قرار می‌دهد.
کتاب «روزنامه نگاری جهانی» نوشته «دانیلا وی دیمیتروا» استاد دانشکده روزنامه نگاری و ارتباطات گرینلی در دانشگاه ایالتی آیووا آمریکا با هدف آشنایی با نظام های رسانه ای بین المللی از دیگر کتاب‌ها در این حوزه است. 
 میرزایی در مقدمه این کتاب نوشته است:
«روزنامه‌نگاری بین‌المللی یا به عبارت درست‌تر روزنامه‌نگاری جهانی با پدیده جهانی شدن در ارتباط نزدیک است چرا که به هم پیوستگی‌های جهانی چالش‌های مهم و اساسی را برای حرفه روزنامه‌نگاری ایجاد کرده است. اینکه چگونه باید میان امور جاری جهانی و ژانرهای مرسوم و متعارف خبری تمایز قائل شد؟ مهمترین مسئولیت‌ها و مشکلاتی که روزنامه‌نگاران در حوزه عمومی جهانی شده با آنها مواجهند، کدام‌ها هستند؟ آیا وقتی مخاطبان با موضوعات جهانی در اخبار، ارتباط برقرار می‌کنند، درگیر این موضوعات می‌شوند؟ و آیا این تحولات، نشانگر ظهور اخبار جهانی به‌عنوان یک پارادایم در روزنامه‌نگاری است؟ از جمله پرسش های مهمی است که این کتاب تلاش کرده است در فصول هفده گانه خود به آنها پاسخ دهد.»
«رسانه های جدید و آینده دیپلماسی» اثر پروفسور «فیلیپ سیب» استاد روزنامه نگاری و دیپلماسی عمومی و استاد روابط بین الملل در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی دیگر کتاب ترجمه شده از سوی دکتر میرزایی است که در باب نقش رسانه ها در سیاست خارجی و دیپلماسی ترجمه و چند سال پیش توسط انتشارات آگاه روانه بازار کتاب شد. این کتاب در ۵ فصل به موضوعاتی چون دیپلماسی باز، ظهور دیپلماسی عمومی، دولت ها و بازیگران غیر دولتی، پایداری در مسیر و شکل گیری آینده ی دیپلماسی می پردازد. این کتاب با اشاره به تحولات روز جهانی، نحوه ی تاثیرگذاری رسانه ها خصوصا رسانه های جدید را بر این تحولات نمایان می‌سازد و بر ضرورت توجه دولت ها و دستگاه های دیپلماسی به رسانه ها و فضای مجازی تاکید می کند.
پشت پرده افسانه بی بی سی
«افسانه بی بی سی» نوشته «تام میلز» پژوهشگر انگلیسی و استاد دانشگاه اَستون (بیرمنگام) هم از دیگر آثار ترجمه شده به فارسی توسط دکتر مسعود میرزایی است.
در بخشی از مقدمه این کتاب آمده است:
«بی بی سی یکی از مرموزترین و پیچیده‌ترین نهادهای سیاسی و فرهنگی نظام سلطنتی بریتانیا است که به عنوان بزرگترین بنگاه پخش عمومی در جهان و یک رسانه  حرفه‌ای و تاثیرگذار هم در داخل بریتانیا و هم در سطح بین المللی فعالیت می کند و پیشینه آن به یک قرن قبل باز می‌گردد. این کتاب به طور اختصاصی محتوای خبری بی بی سی و جایگاه آن در تاریخ دموکراسی بریتانیا و روابطش با مراکز قدرت در جامعه بریتانیا و سازمان‌های تجاری را مورد بررسی قرار داده و برخی حقایق پشت پرده آن را آشکار می کند.» 
«وفاداری والاتر»  نوشته «جیمز کومی» حقوقدان آمریکایی و مدیر سابق اف‌بی‌آی را نیز «مسعود میرزایی» و بهجت عباسی به زبان فارسی برگردانده اند. کومی در این کتاب به بررسی ویژگی های رهبری اخلاقی می پردازد و پس از بررسی ساختار خانواده‌های مافیایی در آمریکا و دیدگاه سران مافیا نشان می دهد که دونالد ترامپ رئیس  جمهوری آمریکا  نیز همان سبک و ویژگی های یک رئیس مافیایی را داراست و با همان نگرش بر آمریکا حکومت می کند. کومی، ضمن شرح فرازهایی خواندنی از زندگی‌اش، خواننده را به سفری در تاریخ آمریکا   از گذشته و سپس حادثه یازده سپتامبر می برد. 
کومی خود را وفادار می شناسد، اما نه وفادار به زورگویی و روسای زورگو و نادان، بلکه وفادار به ارزش های ماندگار انسانی و حاکمان خیرخواه و مصلحت اندیش. این کتاب در اولین روزهای انتشار به رتبه نخست فروش در سایت آمازون دست یافت. «وفاداری بالاتر» با بیانی روایی و داستانی شروع می شود، از زندگی و خاطرات نوجوانی و جوانی کومی که بنیادهای شخصیت و ویژگی های او را شکل می دهند، می گذرد، تجارب شخصی اش را در مواجهه با زور و زورگویی، خانواده های تبهکار مافیا و آنچه به تضییع حقوق انسان ها منجر می شود، شرح می دهد و در این میان به دفاع از باورها و مبانی اخلاقی پذیرفته شده در زندگی خانوادگی و تعهدات شغلی می پردازد.